تبلیغات
ولای حیدر - حضرت علی (ع) و كانون جوانی
تاریخ : شنبه 10 تیر 1391 | 10:59 ب.ظ | نویسنده : سفیر شیدایی
شخصیت حضرت علی(ع) با شخصیّت نبی اكرم(ص) در جوانب گوناگون علمی و عملی شباهت فراوان دارد. نهج ‏البلاغه و مجموعه‏ ی سخنان امیرالمؤمنین به آیات و مضامین قرآن نزدیك است و شیوایی، ارج‏مندی و ژرف بودن پیام علی(ع) و نبی(ص) به اوج كمال رسیده است؛ به گونه‏ای كه از جهت محتوا، نهج ‏البلاغه برادر قرآن نامیده شده است. سراسر وجود علی(ع) تاریخ و سیرت علی، خُلق و خوی علی، رنگ و بوی علی، سخن و گفت‏گوی علی برای تمام انس‏ان‏ها درس، سرمشق، تعلیم و رهبری است.(1)

علی(ع) انسان كاملی است كه قهرمان همه ‏ی ارزش‏های انسانی است. او مردی است كه شب‏ها با روح كلی عالم به سر می‏بُرد و روزها به تربیت ارواح آدمیان می‏ پرداخت.

جوانی، گوهر گران‏بهایی است كه به خاطر استعدادها و قابلیت شكوفایی و رشد، از ارزش و منزلت خاصی برخوردار است و بزرگان را به توصیه و ارایه‏ ی تجربیّات به جوانان واداشته است. امیرالمؤمنین(ع) نیز در این عرصه، كلمات حكمت ‏آموزی را ارائه نموده است. جوانی و تندرستی را دو چیز با ارزش و منزلت معرفی می‏ كند و می‏ فرماید: «قدر و منزلت این دو چیز را كسی می‏شناسد كه آن دو را از دست داده باشد».(2)

در بیان ارزش جوانی همین بس كه پیامبر(ص) فرمود:

«در قیامت از عُمْر و جوانی انسان می‏ پرسند كه چگونه و در چه راهی آن را صرف نموده است».(3)

علی(ع) به اصحاب توصیه می‏ كند كه «جوانی را قبل از پیری و سلامتی را قبل از بیماری دریابید». (4)
امام در بیان دوران جوانی غفلت برخی انس‏ان‏ها می ‏فرماید:

«در ایام سلامت بدن، سرمایه‏ ای فراهم و مهیا نساخته‏ اند و در اوایل فرصت‏های زندگی و نیرومندی، درس عبرتی نگرفتند و درخشنده‏ ترین ایام عمر را رایگان از كف دادند، آیا كسی كه در جوانی اهل تن‏ پروری بوده، می ‏تواند در پیری جز شكستگی و ذلّت انتظاری داشته باشد».(5)

 پس دوران جوانی را باید دریافت و از آن دوران گران‏ سنگ و طلایی در خویشتن‏ شناسی و كمال‏ یابی بهره گرفت كه شرط اساسی سعادت و شقاوت یا خوش‏بختی و بدبختی انس‏ان‏ها در دنیا و آخرت به توجّه و عدم توجّه آن‏ها نسبت به جوانی، بستگی دارد.


امام علی(ع) تربیت كنندگان و والدین و مربّیان را نسبت به توجّه به عنصر زمان، هشدار می ‏دهد و می‏ فرماید:
«فرزندان خویش را به جبر و استبداد بر آداب خود مجبور نكنید؛ زیرا آنان در زمانی غیر زمان شما آفریده شدند و زندگی می‏ كنند».(6)

 پس تحجّر و جمود بر آداب گذشتگان، مانع مهمی بر سر راه تربیت جوانان است؛ امّا این بدان معنا نیست كه دست از سنّت‏های صحیح گذشتگان برداریم و به بهانه‏ ی نوگرایی و تجددخواهی، ارزش‏های اسلامی را به حاشیه رانیم؛ بلكه باید با روش صحیح تربیتی و آگاهانه، فرزندان خویش را به ارزش‏های اسلامی ره‏نمون سازیم.


مردی به نام ابوجعفر احول از دوستان امام صادق(ع) مدتی به تبلیغ مذهب تشیع و تعالیم اهل‏بیت(ع) اشتغال داشت. روزی به محضر مبارك امام رسید و امام از او سؤال كرد: مردم بصره را در پذیرش اهل‏بیت و آیین تشیع چگونه یافتی؟ عرض كرد: مردم اندكی تعالیم اهل‏بیت را پذیرفته‏ اند. امام فرمود: «توجّه تبلیغی خود را به نسل جوان معطوف دار و نیروی خویش را در راه هدایت آنان به كار انداز؛ زیرا جوانان زودتر حق را می‏ پذیرند و سریع‏تر به هر خیر و صلاحی می‏گرایند.»(7)

به همین دلیل، امام علی(ع) می‏ فرماید:
 «جوانی‏ ات را قبل از پیری و سلامتت را قبل از بیماری دریاب.»(8)

امام علی(ع) به جوانان توصیه‏ های آموزنده‏ی بسیار دارد. از جمله: به فرزند جوانش امام حسن(ع) سفارش می‏ كند: «بنده‏ی غیر خود نباش كه خداوند تو را آزاد آفریده است.»(9)

پرهیز از شهوت‏رانی و مغلوب شدن با شهوت نیز توصیه‏ ی دیگر آن حضرت است:
«كسی كه مغلوب شهوت خویشتن است، ذلّت و خواریش بیش از برده‏ ی زرخرید است.»(10)

عزت مداری و كرامت نفس نیز سفارش دیگری است كه امام(ع) به فرزند جوانش بیان می‏كند:
«نفس خویش را عزیز شمار و به هیچ پستی و دنائتی تن مده، گرچه عمل پست، تو را به تمنیات برساند؛ زیرا هیچ چیز با شرافت نفس برابری نمی‏ كند و هرگز به جای عزت نفس از دست رفته، عوضی همانند آن نصیب نخواهد شد».(11)

امام علی(ع) به فرزندش امام حسن(ع) می‏ فرماید:

«پسرم، من در تعلیم و تربیت تو شتاب كردم پیش از آن كه قلب تو سخت گردد و عقل و فكرت به چیز دیگری مشغول شود مبادرت ورزیدم تا با تصمیم جدّی به استقبال اموری بشتابی كه اندیشمندان و اهل تجربه زحمت آزمون آن را كشیده‏ اند و تو را از تلاش بیش‏تر بی‏ نیاز ساخته ‏اند؛ بنابراین آن‏چه از تجربیات آن‏ها نصیب ما شده، نصیب تو هم خواهد بود.»(12) مستی جوانی نیز آسیب‏ پذیر و هلاكت‏بار است كه جوانان باید بدان توجّه نمایند.

 امام علی(ع) می‏ فرماید:

«سزاوار است انسان عاقل، خویشتن را از مستی ثروت، مستی قدرت، مستی علم و دانش، مستی تمجید و تملق، مستی جوانی مصون نگه دارد؛ زیرا هر یك از این مستی‏ ها بادهای مسموم و پلیدی دارد كه عقل را نابود می‏كند و آدمی را خفیف و بی‏ ارزش می ‏سازد».(13)

 و راه درمان این مستی‏ ها به تعبیر امام علی(ع) شناختن شرافت باطنی و گوهر انسانی است كه او را از پستی‏ های شهوت و آرزوهای باطل مصون نگاه می ‏دارد.(14)
 بر این اساس، امام علی(ع) به جوانان خطاب می‏ كند:

 ای گروه جوانان، شرف انسانی و سجایای اخلاقی خود را با ادب و تربیت محافظت نمایید و سرمایه‏ ی گران‏بهای دین خویش را با نیروی علم و دانش از دست‏برد ناپاكان و خطرات گوناگون بركنار دارید». (15)

توصیه‏ ی دیگر امام علی(ع) به جوانان در آیین دوست‏ یابی است كه می‏ فرماید:

«پیوند دوستی را با برادران دینی خود محكم سازید كه آنان ذخایر دنیا و آخرت هستند. مگر نشنیده ‏اید كه خداوند در قرآن شریف به تأثر گم‏راهان در قیامت اشاره كرده كه می ‏گویند:
در این روز سخت، نه شفیعی داریم و نه دوستی كه در كارمان همّت گمارد».(16) «كسی كه دوست پاك خود را كه برای خدا با وی پیوند دوستی داشته، از دست بدهد، مثل این است كه شریف‏ترین اعضای بدن خود را از كف داده است».(17) در وصیت‏نامه‏ شان به امام حسن(ع) فرمودند: «به اتكای روابط دوستانه و رفاقت صمیمانه، حق برادرت را ضایع مكن؛ چه، در زمینه‏ ی تضییع حقوق، روابط دوستی نابود می ‏شود و آن كسی كه حقّش را تباه ساختی برای تو برادر نخواهدبود.» (18)

امام(ع) در باب عوامل انحراف جوانان هشدار می‏ دهد و جهل و نادانی، هواپرستی و شهوت‏رانی، تقلید از فاسدان و منحرفان، عصبانیت و خشم افراطی، برتری‏ جویی، تكاثرگرایی، غرور و خودخواهی، فقدان تربیت خانوادگی و ضعف ایمان را به عنوان ریشه‏ های انحراف جوانان بیان می‏ كند.(19)



پی نوشتها:
[1]. و دافع ه‏ی علی(ع)، ص 177.
[2]. ص 449.
[3]. ج 17، ص 23.
[4]. ص 340.
[5]. تحقیق فیض الاسلام، ص 180.
[6]. ابن ابی الحدید، ج 20، ص 267.
[7]. كافی، ص 93.
[8]. غررالحكم.
[9]. نامه‏ ی 31.
[10]. غررالحكم.
[11]. نامه‏ ی 31.
[12]. نامه‏ ی 31.
[13]. ج 5، ص 8، حدیث 9075.
[14]. غررالحكم.
[15]. پیشین.
[16]. غررالحكم.
[17]. غررالحكم.
[18]. نامه‏ ی 31.
[19]. نامه‏ ی 53، خطبه‏ ی 108، 192، حكمت 255، 232. 



طبقه بندی: امام علی(ع)، مناسبتها،